10: වී වගාව (Paddy Cultivation)
ශ්රී ලංකාවේ ප්රධාන ආහාර බෝගය වන වී වගා කිරීමේ ක්රමවේද, කළමනාකරණය සහ අස්වනු නෙළීම.
ශ්රී ලාංකිකයන්ගේ ප්රධාන ආහාරය වන බත සපයනු ලබන්නේ වී ශාකයෙනි.
10.1 වී වගාවේ වැදගත්කම
- ශ්රී ලාංකිකයන්ගේ ප්රධාන ආහාරය වේ.
- ශ්රී ලංකාවේ ආහාර සුරක්ෂිතතාව ඇති කර ගැනීමට වැදගත් වේ.
- ශ්රී ලාංකික ජනතාවගෙන් විශාල කොටසක් පූර්ණ කාලීනව හෝ අර්ධ කාලීනව වී ගොවිතැනෙහි නිරත වෙති.
- සහල් ග්රෑම් 100ක කාබෝහයිඩ්රේට් ග්රෑම් 77ක්, ප්රෝටීන ග්රෑම් 8ක් සහ මේදය ග්රෑම් 0.6ක් අඩංගු වේ.
- සහල් ආනයනයට වැයවන විදේශ විනිමය ඉතිරි කරගත හැකිය.
- දේශීය වී ප්රභේදවල ඖෂධීය ගුණයක් ඇත.
ශ්රී ලංකාවේ වී වගාවේ වර්තමාන තත්ත්වය
පසුගිය වසරවල රාජ්ය අනුග්රහය නිසා ශ්රී ලංකාවේ වී නිෂ්පාදනය ඉහළ ගොස් ඇත. ප්රධාන වශයෙන් වී නිෂ්පාදනය කරන දිස්ත්රික්ක ලෙස අම්පාර, මඩකලපුව, පොළොන්නරුව, අනුරාධපුරය, කුරුණෑගල සහ හම්බන්තොට හැඳින්විය හැකිය.
10.2 වී ශාකයේ රූපීය ලක්ෂණ
වී, පොඒසියේ (Poaceae) කුලයට අයත් වාර්ෂික පැළෑටියකි.
- මුල්: තන්තුමය මූල පද්ධතියකි.
- කඳ: කුහර සහිත කඳක් වන අතර, පහළ ගැටවලින් පඳුරු දැමීම (Tillering) සිදුවේ.
- පත්ර: පත්ර කොපුවකින් සහ පත්ර තලයකින් යුක්තය. අවසන් පත්රය **ධජ පත්රය (Flag leaf)** ලෙස හැඳින්වේ.
- පුෂ්පය: පුෂ්ප මංජරිය සංයුක්ත ඒකාක්ෂයක් (Panicle) වන අතර 99%ක් ස්වපරාගනය වේ.
වර්ධන අවධි
- වර්ධක අවධිය: බීජ ප්රරෝහණයේ සිට පුෂ්ප මූලාකෘති ඇතිවීම දක්වා. (මාස 3.5 ප්රභේදයකට දින 45ක් පමණ)
- ප්රජනක අවධිය: පුෂ්ප මූලාකෘති ඇතිවීමේ සිට පීදීම දක්වා. (සියලු ප්රභේද සඳහා දින 30ක් පමණ)
- මේරීමේ අවධිය: පීදීමේ සිට අස්වනු මේරීම දක්වා. (සියලු ප්රභේද සඳහා දින 30ක් පමණ)
10.3 වී ප්රභේද
ශ්රී ලංකාවේ හැටේ දශකය දක්වා පාරම්පරික වී ප්රභේද වගා කළ අතර, හරිත විප්ලවයෙන් පසු වැඩි දියුණු කළ දෙමුහුම් වී ප්රභේද බිහිවිය.
1. පාරම්පරික වී ප්රභේද
වසර දහස් ගණනක් තිස්සේ වගා කරන ලද, ඖෂධීය ගුණවලින් යුත් ප්රභේද වේ. උදා: සුවඳැල්, කළු හීනටි, කුරුළු තුඩ, පච්ච පෙරුමාල්.
2. වැඩි දියුණු කළ වී ප්රභේද
වැඩි අස්වැන්නක් ලබා දෙන, ඇද වැටීමට ඔරොත්තු දෙන, රසායනික පොහොරවලට හොඳින් ප්රතිචාර දක්වන ලෙස අභිජනනය කර ඇත. ශ්රී ලංකාවේ පළමු දෙමුහුම් ප්රභේදය H4 විය. බතලගොඩ (Bg), බෝඹුවල (Bw) වැනි පර්යේෂණ ආයතන මගින් නව ප්රභේද හඳුන්වා දී ඇත.
| ප්රභේදය | වයස (මාස) | විශේෂ ලක්ෂණ |
|---|---|---|
| Bg 300 | 3 | සුදු දිගටි සහල්, දුඹුරු පැළ කීඩෑ හානියට තරමක් ඔරොත්තු දේ. |
| Bw 351 | 3.5 | රතු සහල්, කොළපාළු රෝගයට හා යකඩ විෂවීමට ඔරොත්තු දේ. |
| H4 | 4 | රතු සහල්, ශ්රී ලංකාවේ පළමු දෙමුහුම් ප්රභේදය, කොළ පාළු රෝගයට ඔරොත්තු දේ. |
10.4 වී වගාවට අවශ්ය පාරිසරික සාධක
- පස: ජලය හොඳින් රඳවා ගත හැකි සියුම් වයනයක් සහිත පසක් වඩාත් සුදුසුය.
- ජලය: වී වගාවේ ප්රධාන සීමාකාරී සාධකයයි. වර්ධක හා ප්රජනක අවධිවලදී පස ජලයෙන් සංතෘප්තව තබා ගැනීම වැදගත්ය.
- ආලෝකය: පැහැදිලි සූර්යාලෝකය පඳුරු දැමීමට, වර්ධනයට හා කිරි වැදීමට බලපායි.
- උෂ්ණත්වය: 24°C – 32°C අතර උෂ්ණත්වයක් හිතකරය. 15°C ට අඩු උෂ්ණත්වය සුදුසු නැත.
10.5 වී වගාව සඳහා බිම් සැකසීම
වී වගාවේදී බිම් සකසනු ලබන්නේ **මඩ ක්රමයට** වන අතර, එයට සති 3ක් පමණ ගතවේ.
- පළමු සීසෑම (පුරන් හීය): කුඹුරට ජලය හරවා දින කිහිපයකට පසු සෙ.මී. 25-30ක් ගැඹුරට පස පෙරළීම.
- දෙවන සීසෑම (මඩ හීය): පළමු සීසෑමෙන් දින 14-16කට පසු නැවත පස පෙරළීම.
- නියර මඩ තැබීම: දෙවන සීසෑමෙන් පසු නියර ශක්තිමත් කිරීම.
- ක්ෂේත්රය මඩ කිරීම හා පෝරු ගෑම: අවසාන පියවර ලෙස පස මඩ කර, පෝරුවක් භාවිතයෙන් මට්ටම් කිරීම.
10.6 ක්ෂේත්ර සංස්ථාපනය
බිත්තර වී ක්ෂේත්රයේ පිහිටුවීම ක්ෂේත්ර සංස්ථාපනයයි. මෙය ප්රධාන ආකාර දෙකකි: (1) බීජ කෙළින්ම ක්ෂේත්රයට යෙදීම (වැපිරීම) සහ (2) බීජ තවාන් කර පැළ සිටුවීම.
වී තවාන් වර්ග
- ඩැපොග් තවාන: පස රහිතව, පොලිතින් මත දහයියා තට්ටුවක් දමා බීජ ප්රරෝහණය කර ගැනීම. දින 10-12 දී පැළ සිටුවිය හැක.
- මඩ තවාන: කුඹුරේම වෙන්කළ කොටසක බිම සකසා බීජ වැපිරීම. දින 14-21 දී පැළ සිටුවිය හැක.
- තැටි තවාන්: විශේෂ තැටිවල මඩ පුරවා බීජ තැන්පත් කිරීම. "පැරෂුට් ක්රමය" ලෙසද හැඳින්වේ.
10.7 පශ්චාත් සාත්තු (Post-establishment Care)
බෝගය සංස්ථාපනයෙන් පසු කළ යුතු ප්රධාන කළමනාකරණ කටයුතු කිහිපයකි.
- පොහොර යෙදීම: වී වගාවේදී N, P, K සහ Zn ඌනතා ඇතිවිය හැක. 2013 පොහොර නිර්දේශය අනුව කාබනික පොහොර සමඟ රසායනික පොහොර ඒකාබද්ධව යෙදීම නිර්දේශ කෙරේ.
- වල් පැළ පාලනය: වල් පැළ නිසා 30-40% දක්වා අස්වනු හානි සිදුවිය හැක. හොඳින් බිම් සැකසීම, ජල කළමනාකරණය, අතින් ගැලවීම සහ අවශ්ය නම් පමණක් රසායනික වල් නාශක භාවිතය මගින් පාලනය කළ හැක.
- පළිබෝධ පාලනය: දුඹුරු පැළ කීඩෑවා, ගොයම් මකුණා වැනි කෘමීන් සහ මීයන් වැනි සතුන් හානි සිදු කරයි. ප්රතිරෝධී ප්රභේද වගා කිරීම, ස්වභාවික සතුරන් ආරක්ෂා කිරීම වැනි ඒකාබද්ධ පළිබෝධ පාලන ක්රම වැදගත් වේ.
- රෝග පාලනය: කොළපාලුව, කොපු අංගමාරය වැනි රෝග බහුලව දක්නට ලැබේ.
- ජල පාලනය: වර්ධන අවධිය අනුව ජල මට්ටම පාලනය කළ යුතුය. පඳුරු දමන අවස්ථාවේ ජලය අඩු මට්ටමකද, ප්රජනක අවධියේදී ජලයෙන් සන්තෘප්තවද තැබිය යුතුය. අස්වනු නෙළීමට දින 10කට පෙර ජලය සම්පූර්ණයෙන් ඉවත් කළ යුතුය.
අස්වනු නෙළීම සහ සැකසීම
කරල්වලින් 85%ක් රන්වන් පැහැයට හැරුණු විට අස්වනු නෙළීමට සුදුසුම අවස්ථාවයි.
- ගොයම් කැපීම: අතින් හෝ යන්ත්ර මගින් සිදු කරයි.
- ගොයම් පෑගීම: ගොයමෙන් බීජ වෙන් කිරීම. මිනිස් ශ්රමයෙන්, ගවයින් මගින් හෝ කොළ මඩින යන්ත්ර මගින් සිදු කරයි.
- පිරිසිදු කිරීම හා වියළීම: බොල් ඉවත් කර, තෙතමනය 12-13% දක්වා වියළා ගත යුතුය.
- ගබඩා කිරීම: පිරිසිදු බහාලුම්වල, තෙතමනයෙන් හා පළිබෝධ හානිවලින් ආරක්ෂා වන සේ ගබඩා කළ යුතුය.
- ශ්රී ලංකාවේ සිතියමක වී නිෂ්පාදනයේ පෙරමුණ ගෙන ඇති දිස්ත්රික්ක පහ ලකුණු කරන්න.
- ඔබේ ගුරුතුමාගේ උපදෙස් පරිදි ඩැපොග් තවානක් සකස් කරන්න.
- ඔබ ප්රදේශයේ ගොවීන් වී වගාවේ පළිබෝධ පාලනය සඳහා යොදා ගන්නා පරිසර හිතකාමී පිළිවෙත් පිළිබඳව පොත් පිංචක් සකස් කරන්න.
පාරිභාෂික ශබ්දමාලාව
| සිංහල පදය | English Term |
|---|---|
| රූපීය ලක්ෂණ | Morphological characters |
| පඳුරු දැමීම | Tillering |
| සංයුක්ත ඒකාක්ෂය | Panicle |
| බීජෞෂණය | Incubation |
| දෙමුහුම් | Hybrid |
| පුෂ්ප මූලාකෘති ඇති වීම | Panicle initiation |