ආහාර පරිරක්ෂණයේ වැදගත්කම
- ආහාර නාස්තිය වළක්වා අතිරික්තය ප්රයෝජනයට ගැනීමට මග පාදයි.
- කාලීනව ලැබෙන අස්වනු (දෙල්, කොස්) වසර පුරා භාවිතයට ගත හැකි වේ.
- ආහාර විවිධාංගීකරණය කළ හැකිය (උදා: කිරි වලින් යෝගට්, චීස් සෑදීම).
- ක්ෂණිකව භාවිත කළ හැකි ආහාර නිපදවිය හැක (උදා: ක්ෂණික කොළ කැඳ).
- ආහාර ආශ්රිත කර්මාන්ත බිහිවීමෙන් රැකියා අවස්ථා ඇති වේ.
- නරක් වූ ආහාර පරිභෝජනයෙන් සිදුවන රෝග වළක්වා ගත හැකිය.
7.1 ආහාර පරිරක්ෂණ මූලධර්ම
ආහාර නරක් වීම වැළැක්වීමට නම්, ඊට හේතුවන සාධක පාලනය කළ යුතුය. මෙම සාධක පදනම් කරගෙන පරිරක්ෂණ මූලධර්ම ගොඩනැගී ඇත.
- ක්ෂුද්ර ජීවීන්ගේ ක්රියාකාරිත්වය (දිලීර, බැක්ටීරියා): దీనిని පාලනය කිරීමට ඔවුන්ගේ ක්රියාකාරිත්වය නැවැත්වීම හෝ අවම කිරීම සහ ආහාරයට ක්ෂුද්ර ජීවීන් එකතු වීම වැළැක්වීම සිදු කරයි.
- එන්සයිම ක්රියාත්මක වීම (කහට පිපීම): దీనిని පාලනය කිරීමට එන්සයිම අක්රිය කිරීම හෝ ඒවායේ ප්රතික්රියා වේගය අඩු කිරීම සිදු කරයි.
- මහා ජීවීන්ගෙන් වන හානි (මීයන්, ගුල්ලන්): దీనిని පාලනය කිරීමට ආහාරවල මහා ජීවීන් ජීවත්වීම හා ඇතුල්වීම වැළැක්වීම සිදු කරයි.
7.2 ආහාර පරිරක්ෂණ ක්රම
ආහාරයේ අඩංගු නිදහස් ජලය ඉවත් කිරීම මගින් ක්ෂුද්ර ජීවී වර්ධනයට අහිතකර පරිසරයක් නිර්මාණය කරයි.
ක්රම: සූර්ය තාපයෙන් වියළීම, උදුනේ වියළීම, සහ දියර ආහාර සඳහා විසිරි වියළීම (උදා: පිටිකිරි).උෂ්ණත්වය අඩු කිරීම හෝ වැඩි කිරීම මගින් ක්ෂුද්ර ජීවී හා එන්සයිම ක්රියාකාරිත්වය පාලනය කරයි.
- උෂ්ණත්වය වැඩි කිරීම: පැස්චරීකරණය (රෝගකාරක විනාශ කිරීම) සහ ජීවාණුහරණය (සියලු ක්ෂුද්ර ජීවීන් හා බීජාණු විනාශ කිරීම).
- උෂ්ණත්වය අඩු කිරීම: ශීතනය (4°C දී ක්රියාකාරිත්වය අඩු කිරීම) සහ අධිශීතනය (-18°C දී ක්රියාකාරිත්වය නැවැත්වීම).
ආහාර, සීනි හෝ ලුණු වැනි සාන්ද්ර ද්රාවණවල බහා තැබීමයි. ආස්රැතිය මගින් ආහාරයේ හා ක්ෂුද්ර ජීවී සෛලවල ජලය ඉවත් වීමෙන් ක්ෂුද්ර ජීවීන් විනාශ වේ.
ක්ෂුද්ර ජීවීන් විසින් මධ්යසාර, ලැක්ටික් අම්ලය, හෝ ඇසිටික් අම්ලය නිපදවීම මගින් අහිතකර ක්ෂුද්ර ජීවීන්ගේ වර්ධනයට බාධා ඇති කරයි. උදා: යෝගට්, විනාකිරි, පාන්.
දැව පිළිස්සීමෙන් ලබාගන්නා දුමට ආහාර නිරාවරණය කිරීමයි. දුම්වල ඇති රසායන ද්රව්ය හා තාපය නිසා ජලය ඉවත්වී ක්ෂුද්ර ජීවීන් විනාශ වේ.
ක්ෂුද්ර ජීවීන්ට විෂ සහිත, එහෙත් මිනිසාට නිර්දේශිත මාත්රාවලදී විෂ නොවන රසායනික ද්රව්ය භාවිත කිරීමයි. උදා: බෙන්සොයික් අම්ලය, සෝඩියම් නයිට්රයිට්.
7.3 ආහාර වල අගය වැඩි කිරීම
ආහාරවල ගුණාත්මක බව වැඩිකිරීම සඳහා, පෝෂකයක් හෝ කිහිපයක් සම්මත ප්රමාණ වලින් ආහාරයට එක් කිරීම අගය වැඩි කිරීමයි. దీనిని මගින් පෝෂක ඌනතා වැළැක්වීම, වෙළෙඳපොළ ඉල්ලුම වැඩි කිරීම වැනි වාසි අත්වේ.
ආහාර නිෂ්පාදන ක්රියාවලියේදී ඉවත්වන ක්ෂුද්ර පෝෂක, නැවත එකතු කර පෙර තිබූ තත්ත්වයට පත් කිරීමයි. උදා: මේද රහිත කිරිපිටිවලට ඉවත් වූ විටමින් වර්ග නැවත එක් කිරීම.
ආහාරයක ස්වභාවිකව අඩංගු නොවන හෝ අඩුවෙන් පවතින පෝෂකයක් අලුතින් එකතු කිරීමයි. උදා: ලුණුවලට අයඩීන් එකතු කිරීම.
මූලික තත්ත්වයේ පවතින ආහාර ද්රව්ය, ඒවායේ ස්වාභාවික ගුණාංගවලට අවම වෙනසක් කරමින් පරිභෝජනයට සුදුසු ලෙස සකස් කිරීමයි. මෙසේ සැකසූ ආහාර සතියක් පමණ ශීතකරණයේ තබාගත හැක.
මුකුණුවැන්න අවම සැකසීමේ පියවර:
ආහාර පරිරක්ෂක ආරක්ෂාකාරී ලෙස භාවිතය
අවවාදයයි!
රසායනික පරිරක්ෂක නිර්දේශිත මාත්රාවට වඩා වැඩියෙන් භාවිත කිරීම සෞඛ්ය ගැටලු ඇති කළ හැකිය. සල්ෆයිට මගින් ශ්වසන පද්ධතියේ ආසාදනද, නයිට්රේට හා නයිට්රයිට් මගින් පිළිකාකාරක නිපදවීමද සිදුවිය හැක. ආහාර රස ප්රවර්ධකයක් වන MSG අධිකව භාවිතයෙන් හිසරදය, අධික රුධිර පීඩනය වැනි අතුරු ආබාධ ඇතිවිය හැක.